Wykup i scalanie gruntów rolnych zniszczonych przez powódź

Kogo dotyczy?

Najważniejsze zmiany

• Wprowadzono nowy rozdział regulujący rekultywację, scalanie i wykup gruntów rolnych oraz leśnych zdewastowanych lub zdegradowanych w wyniku powodzi — właściciel może złożyć wniosek do starosty w terminie 6 miesięcy od wystąpienia powodzi.
• Jeśli rekultywacja zostanie uznana za niezasadną (m.in. gdy jej koszt przekracza pięciokrotność średniej ceny 1 ha gruntów rolnych w województwie, gdy prawdopodobieństwo ponownej powodzi wynosi co najmniej 10%, lub gdy grunt leży na obszarze planowanych polderów), grunt może zostać przejęty przez Skarb Państwa w drodze scalenia, a właściciel otrzymuje w zamian grunt o równej wartości szacunkowej.
• Gdy wydzielenie gruntu zastępczego nie jest możliwe, starosta może — na wniosek właściciela złożony w ciągu 6 miesięcy od otrzymania informacji — wydać decyzję o wykupie gruntu przez Skarb Państwa; zapłata następuje w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji, a wartość gruntu ustala się według stanu sprzed powodzi i wartości rynkowej na dzień wydania decyzji.
• Właściciel gruntów zniszczonych przez klęskę żywiołową lub ruchy masowe ziemi może samodzielnie przeprowadzić rekultywację zgodnie z decyzją starosty; w przypadku niedotrzymania terminu lub nieprawidłowego wykorzystania środków starosta określa kwotę podlegającą zwrotowi.
• Uproszczono procedurę oceny szkód: dla gruntów zniszczonych przez klęski żywiołowe lub ruchy masowe ziemi wystarczy jedna opinia rzeczoznawcy (zamiast dwóch wymaganych w standardowej procedurze).

Praktyczne skutki dla obywateli

Średni wpływ - Właściciele gruntów rolnych lub leśnych zniszczonych przez powódź mogą złożyć wniosek do starosty o ocenę zasadności rekultywacji. Jeśli rekultywacja okaże się nieopłacalna lub niemożliwa, mogą otrzymać w zamian inny grunt o równej wartości albo — gdy brak takiego gruntu — uzyskać wykup przez Skarb Państwa z wypłatą należności w ciągu 14 dni od uprawomocnienia się decyzji. Właściciele gruntów zniszczonych przez powódź z września 2024 r. na obszarach objętych stanem klęski żywiołowej mają 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy na złożenie wniosku. Koszty scalania i wykupu pokrywane są ze środków budżetu państwa z rezerwy celowej na usuwanie skutków klęsk żywiołowych.

Terminy i wdrożenie

Kontekst

Ustawa jest odpowiedzią na skutki powodzi z września 2024 r., która dotknęła obszary objęte stanem klęski żywiołowej. Dotychczasowe przepisy nie przewidywały kompleksowej ścieżki postępowania z gruntami rolnymi i leśnymi, których rekultywacja jest nieopłacalna lub niemożliwa. Nowe regulacje uzupełniają istniejące przepisy o usuwaniu skutków powodzi oraz ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych, tworząc mechanizm wymiany lub wykupu takich gruntów przez Skarb Państwa.