Surowsze kontrole jakości żywności i kary za fałszowanie

Kogo dotyczy?

Najważniejsze zmiany

• Wprowadzenie odpowiedzialności karnej za fałszowanie żywności: kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej wprowadza do obrotu artykuły rolno-spożywcze zafałszowane, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku; w przypadku produktów zafałszowanych znacznej wartości — karze pozbawienia wolności do lat 3.
• Nowe uprawnienie Inspekcji do żądania od platform internetowych danych identyfikacyjnych producentów i handlowców sprzedających żywność online (imię, nazwisko, adres, siedziba) — nieodpłatnie i pisemnie, pod rygorem kary pieniężnej.
• Wprowadzenie nowego postępowania wyjaśniającego (trwającego maksymalnie 30 dni) dotyczącego nieprawidłowych informacji o jakości handlowej żywności udostępnianych przez podmioty wprowadzające produkty do obrotu, z możliwością nakazania zmiany treści lub opublikowania sprostowania.
• Rozszerzenie zadań Inspekcji o działalność edukacyjną i informacyjną (popularyzowanie wiedzy o jakości żywności, promowanie produkcji ekologicznej i skracania łańcucha dostaw) oraz o formalną współpracę z Prokuraturą Krajową, Policją, Krajową Administracją Skarbową i Strażą Graniczną w zakresie oszustw żywnościowych.
• Nowe i zmienione kary pieniężne za naruszenia, m.in.: do pięciokrotnej wartości korzyści za wprowadzanie do obrotu produktów owoców i warzyw objętych orzeczeniem o niezgodności (min. 500 zł), do dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia za niewykonanie decyzji nakazującej zmianę informacji o jakości (min. 500 zł), do dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia za brak wymaganych faktur lub dokumentów towarzyszących (min. 1000 zł).

Praktyczne skutki dla obywateli

Średni wpływ - Konsumenci mogą liczyć na lepszą ochronę przed fałszowaną żywnością — ustawa wprowadza odpowiedzialność karną dla osób, które świadomie sprzedają zafałszowane produkty w celu osiągnięcia zysku. Producenci i handlowcy sprzedający żywność przez internet muszą liczyć się z tym, że Inspekcja może zażądać od platformy ich danych identyfikacyjnych. Podmioty naruszające przepisy o oznakowaniu lub jakości handlowej żywności mogą zostać zobowiązane do zmiany treści informacji lub opublikowania sprostowania. Producenci jaj korzystający ze zwolnień z obowiązku znakowania muszą spełniać nowe, szczegółowe warunki i obowiązki ewidencyjne. Artykuły rolno-spożywcze oznakowane znakiem jakości na podstawie dotychczasowych przepisów mogą pozostawać w obrocie przez dwa lata od dnia wejścia w życie ustawy.

Terminy i wdrożenie

Kontekst

Ustawa dostosowuje polskie prawo do nowych unijnych rozporządzeń dotyczących norm handlowych dla owoców i warzyw, jaj oraz oliwy z oliwek, które weszły w życie na poziomie UE w latach 2022–2023. Jednocześnie odpowiada na rosnący problem oszustw żywnościowych (food fraud) w Polsce i UE, wzmacniając narzędzia kontrolne Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych oraz wprowadzając po raz pierwszy bezpośrednią odpowiedzialność karną za fałszowanie żywności w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Ustawa uwzględnia też rozwój handlu internetowego artykułami spożywczymi, przyznając Inspekcji uprawnienia do pozyskiwania danych od platform cyfrowych.