Reforma ustroju i zasad działania adwokatury

Kogo dotyczy?

Najważniejsze zmiany

• Adwokat podczas wykonywania czynności zawodowych lub w związku z ich wykonywaniem korzysta z ochrony przysługującej funkcjonariuszowi publicznemu na zasadach określonych w Kodeksie karnym — dotychczasowe przepisy art. 7 ust. 1 i 2 zostały uchylone.
• Wprowadzono jawny Krajowy Rejestr Adwokatów i Aplikantów Adwokackich prowadzony przez Naczelną Radę Adwokacką, dostępny dla każdego przez internet, zawierający m.in. imię i nazwisko, numer wpisu oraz dane kontaktowe adwokatów, aplikantów i prawników zagranicznych.
• Ustanowiono oficjalne godło adwokatury (srebrny orzeł w koronie z dewizą 'Prawo, Ojczyzna, Honor') oraz strój urzędowy adwokata (toga z żabotem i wypustką w kolorze ciemnej zieleni); wzór stroju określi Minister Sprawiedliwości w rozporządzeniu.
• Szczegółowo uregulowano procedurę stwierdzania niezdolności adwokata do wykonywania zawodu: postępowanie prowadzi okręgowa rada adwokacka, musi zakończyć się w terminie 6 miesięcy (z możliwością przedłużenia o 3 miesiące), adwokatowi przysługuje pełnomocnik z urzędu, a rada może tymczasowo zawiesić adwokata w czynnościach; wprowadzono też szczegółowe zasady ochrony danych zdrowotnych przetwarzanych w tym postępowaniu.
• Wprowadzono nowe przepisy karne: za bezprawne posługiwanie się tytułem 'adwokat', oznaczeniami 'kancelaria adwokacka' lub 'kancelaria adwokatów', godłem adwokatury lub strojem urzędowym adwokata grozi grzywna od 5 000 do 200 000 złotych albo kara ograniczenia wolności albo obie te kary łącznie; ta sama kara grozi za nieuprawnione gromadzenie i publiczne udostępnianie danych z list adwokackich.

Praktyczne skutki dla obywateli

Średni wpływ - Każdy obywatel będzie mógł bezpłatnie sprawdzić przez internet, czy dana osoba jest wpisanym adwokatem lub aplikantem adwokackim, korzystając z jawnego Krajowego Rejestru. Adwokaci zyskują ochronę prawną taką jak funkcjonariusze publiczni podczas wykonywania swoich obowiązków, co oznacza surowszą odpowiedzialność karną za ataki na nich. Osoby bezprawnie podszywające się pod adwokatów lub używające oznaczeń kancelarii adwokackiej bez uprawnień mogą zostać ukarane grzywną do 200 000 złotych. Organy samorządu adwokackiego mają 6 miesięcy od wejścia ustawy w życie na dostosowanie swoich regulaminów do nowych przepisów.

Terminy i wdrożenie

Kontekst

Ustawa stanowi kompleksową nowelizację Prawa o adwokaturze z 1982 r., której celem jest unowocześnienie ustroju samorządu adwokackiego, wzmocnienie prestiżu i ochrony zawodu adwokata oraz dostosowanie przepisów do wymogów RODO w zakresie przetwarzania danych osobowych w postępowaniach prowadzonych przez organy adwokatury. Zmiany obejmują także cyfryzację działania organów samorządu (możliwość posiedzeń zdalnych i hybrydowych, system teleinformatyczny) oraz wprowadzenie mediacji w postępowaniach dyscyplinarnych.