Ochrona przed pozwami mającymi uciszyć debatę publiczną

Opublikowano: 23.06.2026

Administracja publicznaMedia i telekomunikacjaSądownictwo i wymiar sprawiedliwości

Ustawa wprowadza środki ochrony dla osób uczestniczących w debacie publicznej przed tzw. pozwami strategicznymi (SLAPP), które mają na celu uciszenie krytyków lub dziennikarzy. Sądy będą mogły szybko oddalać oczywiście bezzasadne pozwy, nakładać grzywny na powodów oraz zobowiązywać ich do pokrycia pełnych kosztów procesu.

Kogo dotyczy?

Dziennikarze i blogerzyAktywiści społeczni i organizacje pozarządoweOsoby krytykujące władze lub firmyNaukowcy i twórcyOsoby zgłaszające nieprawidłowości (whistleblowers)Sądy powszechnePrawnicy i radcowie prawni

Najważniejsze zmiany

Sąd może zobowiązać powoda do złożenia kaucji na zabezpieczenie kosztów procesu, jeśli pozew ma uciszyć debatę publiczną
Wprowadzenie przyspieszonej procedury oddalania oczywiście bezzasadnych pozwów (w ciągu 3 miesięcy)
Możliwość nałożenia na powoda grzywny do 100-krotności minimalnego wynagrodzenia za strategiczne pozwy
Obowiązek zwrotu pełnych kosztów procesu pozwanemu, w tym kosztów zastępstwa prawnego w pełnej wysokości
Organizacje pozarządowe mogą przystępować do postępowań w obronie osób uczestniczących w debacie publicznej

Praktyczne skutki dla obywateli

Wysoki wpływ - Ustawa znacząco wzmacnia ochronę dziennikarzy, aktywistów i zwykłych obywateli przed pozwami mającymi na celu ich zastraszenie i uciszenie. Osoby krytykujące władze, firmy czy osoby publiczne będą mogły liczyć na szybsze zakończenie bezzasadnych spraw sądowych. Powodowie składający strategiczne pozwy będą musieli liczyć się z wysokimi grzywnami (nawet do kilkuset tysięcy złotych) oraz koniecznością pokrycia pełnych kosztów prawnych pozwanego. Organizacje pozarządowe będą mogły wspierać pozwanych w takich sprawach. Ustawa ma zapobiec sytuacjom, w których bogate firmy lub wpływowe osoby wykorzystują procesy sądowe do zastraszania krytyków.

Terminy i wdrożenie

Wejście w życie ustawy
07.07.2026

Stosowanie do nowych postępowań
07.07.2026

Publikacja informacji przez Ministra Sprawiedliwości
07.07.2026

Kontekst

Ustawa wdraża dyrektywę Unii Europejskiej z 2024 roku w sprawie ochrony przed strategicznymi pozwami zmierzającymi do stłumienia debaty publicznej (tzw. SLAPP - Strategic Lawsuit Against Public Participation). W ostatnich latach w Polsce i innych krajach UE obserwowano wzrost liczby pozwów sądowych wykorzystywanych jako narzędzie zastraszania dziennikarzy, aktywistów i osób zgłaszających nieprawidłowości. Takie pozwy, nawet jeśli są bezzasadne, mogą prowadzić do autocenzury i ograniczenia wolności słowa ze względu na wysokie koszty obrony i długotrwałość postępowań. Ustawa ma chronić wartości demokratyczne, w tym wolność wypowiedzi, prawo do informacji i możliwość krytyki osób publicznych.

Powyższe podsumowanie zostało wygenerowane przy pomocy sztucznej inteligencji (Claude AI) na podstawie pełnej treści ustawy. Ma ono charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi oficjalnej interpretacji przepisów prawa. W celu uzyskania wiążących informacji, należy zapoznać się z pełnym tekstem ustawy.