Nowe zasady rozliczania emisji CO2 w lotnictwie

Kogo dotyczy?

Najważniejsze zmiany

• Wprowadzenie mechanizmu CORSIA do polskiego prawa: operatorzy lotnictwa międzynarodowego emitujący ponad 10 000 Mg CO2 rocznie przy użyciu samolotów o masie startowej powyżej 5700 kg są zobowiązani do kompensacji emisji z określonych lotów międzynarodowych; kompensacja dotyczy lotów między EOG a państwami uczestniczącymi w CORSIA oraz między krajami i terytoriami zamorskimi a EOG i innymi uczestnikami CORSIA.
• Nowy system przydziału uprawnień do emisji za stosowanie kwalifikujących się (zrównoważonych) paliw lotniczych: operatorzy wykonujący zarobkowe przewozy lotnicze mogą wnioskować o przydział uprawnień za wykorzystanie takich paliw w latach 2024–2030; liczba uprawnień jest ustalana przez Krajowy ośrodek i zatwierdzana przez Komisję Europejską, a operator jest zobowiązany do zapewnienia widoczności udzielonego wsparcia.
• Rozszerzenie obowiązku monitorowania o skutki inne niż emisja CO2 (tlenki azotu, sadza, związki siarki, para wodna i smugi kondensacyjne): operatorzy statków powietrznych muszą uwzględniać te skutki w planach monitorowania i raportach emisji.
• Zmiana progu zwolnienia z systemu EU ETS dla małych operatorów: z lotów wykonywanych przez operatora realizującego mniej niż 243 operacje lotnicze w każdym z trzech czteromiesięcznych okresów lub emitującego mniej niż 10 000 Mg CO2 rocznie; zmieniono też próg liczby miejsc w pkt 3 lit. i z 30 000 na 50 000 miejsc rocznie.
• Dodanie nowych dopuszczalnych celów wydatkowania środków z aukcji uprawnień do emisji, m.in.: wsparcie finansowe dla gospodarstw domowych o niskich i średnich dochodach, finansowanie krajowych programów dywidend klimatycznych, ograniczenie ryzyka ucieczki emisji w sektorach objętych mechanizmem CBAM oraz dekarbonizacja portów lotniczych i transportu morskiego.

Praktyczne skutki dla obywateli

Średni wpływ - Przewoźnicy lotniczy wykonujący loty międzynarodowe objęte mechanizmem CORSIA będą zobowiązani do monitorowania, raportowania i kompensowania emisji CO2 z tych lotów — co może przełożyć się na dodatkowe koszty operacyjne. Linie lotnicze stosujące zrównoważone paliwa lotnicze (np. biopaliwa lub paliwa syntetyczne) będą mogły ubiegać się o bezpłatne uprawnienia do emisji za lata 2024–2030, co stanowi finansową zachętę do ich stosowania. Operatorzy będą musieli rozszerzyć plany monitorowania o skutki inne niż emisja CO2 (m.in. smugi kondensacyjne). Koszty ewentualnego oszacowania emisji przez Inspekcję Ochrony Środowiska ponosi operator statku powietrznego lub operator CORSIA.

Terminy i wdrożenie

Kontekst

Ustawa wdraża dyrektywę UE 2023/958 zmieniającą system EU ETS w odniesieniu do lotnictwa oraz dostosowuje polskie prawo do globalnego mechanizmu CORSIA przyjętego przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO). Zmiany są częścią szerszego pakietu klimatycznego UE (Fit for 55), który zakłada redukcję emisji gazów cieplarnianych. Równolegle obowiązuje unijne rozporządzenie ReFuelEU Aviation promujące zrównoważone paliwa lotnicze. Ustawa nowelizuje sześć aktów prawnych, w tym ustawę o systemie handlu uprawnieniami do emisji, Prawo lotnicze, Prawo ochrony środowiska oraz ustawę o Inspekcji Ochrony Środowiska.